Κ. ΔΑΠΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΑΦΑ**

 

Ὁ Καισάριος Δαπόντες γιὰ τὰ Ἄγραφα

Στὴν ἱερὴ μνήμη τοῦ

 π. Κωνσταντίνου Ν. Καλλιανοῦ

( † 29. Ἀπρ. 2024)*

 

Καισάριος Δαπόντες 

Ὁ μοναχὸς Καισάριος Δαπόντες, κατὰ κόσμον Κωνσταντῖνος Δαπόντες, λόγιος, χρονογράφος καὶ στιχογράφος τοῦ 18^ου αἰώνα, γεννήθηκε στὴ Σκόπελο τῶν Β. Σποράδων  τὸ 1714 καὶ μετὰ ἀπὸ μία περιπετειώδη διαδρομὴ ζωῆς, σὲ διαφόρους τόπους τῆς Βαλκανικῆς χερσονήσου, πέθανε στὴ μονὴ Ξηροποτάμου τοῦ Ἁγίου Ὄρους τὸ1784. Σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ ἔργα του,  τὸ «Ἄνθη τὰ νοητά», ἀναφέρει τὰ ἱστορικὰ Ἄγραφα τῆς περιόδου τῆς Τουρκοκρατίας, τὰ μοναστήρια καὶ τὶς μορφές τους:[1]

«με.΄

Ἀκούω κατὰ τ᾿ Ἄγραφα εἰς τὴν τοῦ Φαναρίου

ἐπισκοπήν, ἀντάμα δὲ καὶ τοῦ Νεοχωρίου,

Τατάρνα  μοναστήριον εἶναι τῆς Παναγίας,

παρόμοιον ὡς τὰ λοιπὰ εἰς τὰς θαυματουργίας·

καὶ Κρύα Βρύσις λέγεται ἐτοῦτο καὶ Κορώνα,

Καὶ ὄντως εἰς βασίλισσα στὸν ἅπαντα αἰῶνα

καὶ ὡσὰν ὁποῦ δρόσισε καὶ πάντοτε δροσίζει

τὸ γένος τὸ ἀνθρώπινον, καθὼς αὐτὴ γνωρίζει.

Εἰς τοῦτο τανῦν σώζεται χάριτι τοῦ Κυρίου

ἡ κεφαλὴ τοῦ Σεραφείμ, νεοφανοῦς ἁγίου,

τοῦ καὶ ἱερομάρτυρος, καθὸ τοῦ Φαναρίου

ἀρχιερεὺς ἐστάθηκε καὶ τοῦ Νεοχωρίου,

καὶ ὁποῦ ἐμαρτύρησεν εἰς χρόνους τοὺς χιλίους

ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως ἕνα κἑπτακοσίους,

ὡς φαίνεται εἰς τὸν αὐτοῦ βίον καὶ πολιτείαν

ὁποῦ εἰς τὴν Μοσχόπολιν τυπώθη κατ᾿ ἀξίαν.

Ὁ Βησσαρίων ὁ ῥηθεὶς ἀρχιερεὺς Λαρίσσης

ἐτούτου παλαιότερος, ὡς ἐρευνῶν εὑρήσεις·

καὶ αὐτουνοῦ ὁ βίος δὲ καὶ ἡ ἀκολουθία

τυπώθηκεν ἐν τῇ αὐτῇ τῇ πόλει τῇ ἰδίᾳ.

 

             μστ.΄

Καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν δὲ Λητζᾶς τῆς Παναγίας

ᾄδεται μοναστήριον, Προυσὸς ὀνομασίας.

Ἀπὸ τὴν Προῦσα, καθὼς λέν, εἰκόνα της ἡ θεία

ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἔμεινε, πολλὰ δὲ θαυμασία.

Θαυματουργεῖ δὲ μάλιστα εἰς τὴν πανήγυρίν της·

ὅθεν κρατεῖ μέραις ἐννιὰ εἰς δόξαν καὶ τιμήν της».

 

*Τὴν πνευματικὴ μορφὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ Καισαρου Δαπόντε μελετοῦσε, ἐρευνοῦσε καὶ δημοσίευε κατὰ καιροὺς γι αὐτό, ὁ ἀείμνηστος καὶ ὁμοπάτριός του κληρικὸς τῶν Σποράδων, ὁ φιλαγραφιώτης λόγιος τῆς Σκοπέλου π. Κωνσταντῖνος Ν. Καλλιανός, ὁ ὁποῖος ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ, πρὸ ἑνὸς ἔτους, τὴ Μεγάλη Δευτέρα, στὶς 29 Ἀπριλίου 2024. Μάλιστα, ὁ π. Κ. Καλλιανός, στὰ πρῶτα χρόνια τῆς συγγραφικῆς του δράσης, προφανῶς ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Δαπόντε, ὑπέγραφε τὰ δημοσιεύματά του μὲ τὸ συγγραφικὸ ψευδώνυμο «μοναχὸς Καισάριος».

Ὁ μακαριστὸς 
π. Κων/νος Καλλιανός

Ὁ π. Κωνσταντῖνος  τιμοῦσε τὰ Ἄγραφα, τὴν ἱστορία τους καὶ τὶς ἱστορικὲς μορφές τους· ἰδιαίτερα, τὰ Μεγάλα Βραγγιανὰ μὲ τὸ Ἑλληνομουσεῖον Ἀγράφων καὶ τὶς ἱερὲς πνευματικὲς μορφὲς τοῦ ὁσίου Εὐγενίου τοῦ Αἰτωλοῦ καὶ τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου.

Περισσότερα, ἐκτενέστερα γιὰ τὴν μορφὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ μακαριστοῦ π. Καλλιανοῦ μπορεῖτε νὰ δεῖτε σὲ ἀφιέρωμα γι αὐτόν, τὸ ὁποῖο δημοσιεύεται στὸ ἱστολόγιό μας, στὸν σύνδεσμο:

http://ellinomouseionagrafon.blogspot.com/2025/04/29-2024.html

Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης

 

 **Πρώτη ἔντυπη δημοσίευση στὴν ἐφημερίδα ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΒΡΑΓΓΙΑΝΑ (ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΓΡΑΦΩΝ) φ. 103, Ἰουλ.-Αὐγ.-Σεπτ. 2025, σ. 6.

---

[1] Ἀπὸ τὰ «Ἄνθη τὰ Νοητά»· βλ. Α Παπαδοπούλου - Κεραµέως, Texte grecesti privotoare la istοria Rοmầneasca, εἰς End. Hurmuzaki, Dοcumente privοtοare la Istοria Rοmầnilοr, τ.ΧΙΙΙ, Bucuresti 1909, σ.  291.