Ἑλληνομουσεῖον (τό). Ὀνομασία διδομένη πολλαχοῦ, ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἰς τὰ σχολεῖα ἀνωτέρων πως σπουδῶν. Περί «κοινῶν ἑλληνομουσείων ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τοῦ γένους κοινῇ» γίνεται λόγος καὶ ἐν σιγιλλίῳ τοῦ Οἰκουμενικοῦ πατριάρχου Γρηγορίου Ε', ἐκδοθέντι κατ᾿ Αὔγουστον τοῦ 1819.


Σ᾿ αὐτὸν τὸν διαδικτυακὸ χῶρο, ποὺ ἀπευθύνεται στοὺς φίλους τῆς χώρας τῶν Ἀγράφων, φιλοξενοῦνται κείμενα, ἄρθρα, μελέτες, ἀνακοινώσεις, βιβλία εἰκόνες, ταινίες ποὺ ἀφοροῦν ἢ παραπέμπουν στὴν ἱστορία, τὸν πολιτισμό, τὶς παραδόσεις, τὸ φυσικὸ περιβάλλον τοῦ ἱστορικοῦ χώρου τῶν Ἀγράφων, ὅπως αὐτὸς ἦταν γνωστὸς στὴν ὕστερη βυζαντινὴ ἀλλὰ καὶ μεταβυζαντινὴ ἐποχή. Σκοπὸς τῆς δημιουργίας του εἶναι νὰ γίνουν γνωστὰ καὶ νὰ ἀναδειχθοῦν, κατὰ τὰς δυνάμεις ἡμῶν, ὅλα ἐκεῖνα τά ‒ἀνὰ τοὺς αἰῶνες‒ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τοῦ τόπου μας καὶ τῶν ἀνθρώπων του.

Κυριακή, 19 Μαρτίου 2017

KΑΙΣΑΡΙΟΣ ΔΑΠΟΝΤΕΣ, «ΒΡΥΣΙΣ ΛΟΓΙΚΗΣ»

Χαρίτων Καρανάσιος
Τὸ ἄγνωστο ἔργο τοῦ Καισαρίου Δαπόντε, Βρύσις λογικῆς (1778 ):
Ἐπιστολαὶ ἐκ τῆς φυλακῆς καὶ κατὰ τῶν Κολυβάδων.

Στὸν τόμο 12 (2016) τοῦ περιοδικοῦ Μεσαιωνικὰ καὶ Νέα Ἑλληνικὰ τοῦ Κέντρου Ἐρεύνης τοῦ Μεσαιωνικοῦ καὶ Νέου Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν (ΚΕΜΝΕ) δημοσιεύται μελέτη τοῦ κ. Χαρίτ. Καρανάσιου, ἐρευνητὴ καὶ διευθυντὴ ἐρευνῶν τοῦ Κέντρου, μὲ ἀντικείμενο τὸ ἀνέκδοτο ἔργο τοῦ Καισ.  Δαπόντε, Βρύσις λογικῆς.

Ὁ ἁγιορείτης λόγιος μοναχὸς Καισάριος (κατὰ κόσμον Κωνσταντῖνος) Δαπόντες (Σκόπελος 1713/14 – 1784), στιχουργὸς καὶ χρονογράφος τοῦ 18ου αἰώνα, στὸ γνωστὸ ἔργο του Ἱστορικὸς κατάλογος ἐπισήμων ἀνδρῶν (1700-1784), ποὺ ἐκδίδεται τὸ 1872 ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο Σάθα, κάνει μνεία τοῦ ἔργου καὶ τῆς προσωπικότητας τοῦ «δικοῦ μας», Ἀναστασίου Γορδίου.[1]
Ὅπως μεταξὺ ἄλλων σημειώνει:
«Ἀναστάσιος Γόρδιος ἱερομόναχος, ἦτον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ἀγράφων, περίφημος, πολυμαθής, ἐνάρετος, ἔχει ἐπιστολὰς ἑλληνικὰς πρὸς τοὺς ὁμοίους του, (τὰς ἔχω) καὶ βιβλίον κατὰ Λατίνων, ἀτύπωτον, τὸ ἔχω· εἰς τοῦτο γράφει ἐνάντια τῶν χρησμῶν, καὶ μὲ τὴν Ἀποκάλυψιν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ θεολόγου καὶ ἀποστόλου ἀποδείχνει, ὅτι δὲν θέλει ἀναστηθῇ πλέον ἡ Βασιλεία τῶν Ρωμαίων, ὡς προείπασιν οἱ χρησμοί, καὶ οἱ πτωχοὶ Ρωμαῖοι πιστεύοντες χαίρουσι· μὲ τὸ ὁποῖον συμφωνῶ καὶ ἐγώ … Τὸν Γόρδιον τὸν ἐζήτησεν ὁ Νικόλαος βόδας, καὶ δὲν ὑπῆγεν, ὡς τὸν μέγαν Ἀντώνιον ὁ μέγας Κωνσταντῖνος, καὶ δὲν ὑπῆγεν, ὡς ὁ Διογένης τὸν μέγαν Ἀλέξανδρον, καὶ δὲν ὑπῆγεν. Εὖγε τῶν ἀνδρῶν, καὶ τῶν τριῶν, καὶ ὄντως φιλοσόφων! Διὰ τοῦτο καὶ αἰωνία ἡ μνήμη τους»
Ἐπίσης, στὴν συνέχεια δημοσιεύει δύο ἐπιστολὲς τοῦ Γορδίου πρὸς τὸν ἱερέα Ἀντώνιο ἀπὸ τὴν Νέα Κώμη.
Ὁ κ. Καρανάσιος μᾶς παραχώρησε τὴν μελέτη του γιὰ ἀνάρτηση στὸ ἱστολόγιό μας καὶ τὸν εὐχαριστοῦμε γιὰ τὴν εὐγενική του χειρονομία καὶ γιὰ φιλαγραφιώτικα αἰσθήματά του, καθώς, ὡς γνωστόν, ἔχει ἐπιμεληθεῖ, τὸ 2011, τὴν ἔκδοση τῆς ὀγκώδους ἀλληλογραφίας τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου.
Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης


Δεῖτε ὅλο τὸ ἀρχεῖο ἐδῶ




[1] Κ. Ν. Σάθας, Μεσαιωνικὴ Βιβλιοθήκη, τ. 3, Βενετία 1872.

Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ: ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΙΜΗΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΜΑΡΚΟΥ ΓΚΙΟΛΙΑ

                               Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η                                             
Ἑταιρεία Εὐρυτάνων Ἐπιστημόνων σᾶς προσκαλεῖ  νὰ τιμήσετε μὲ τὴν παρουσία σας τὴν ἐκδήλωση ποὺ διοργανώνει γιὰ νὰ τιμήσει τὸν Εὐρυτάνα ἱστορικὸ συγγραφέα Μάρκο Γκιόλια. Θὰ προηγηθεῖ ἡ κοπὴ τῆς Βασιλόπιττας τῆς Ἑταιρείας.
Ἡ ἐκδήλωση θὰ πραγματοποιηθεῖ τὴν Κυριακὴ 5 Μαρτίου 2017, στὶς 11.00 π.μ. στὸ ξενοδοχεῖο «ΤΙΤΑΝΙΑ», Πανεπιστημίου 52 στὴν Ἀθήνα.
Γιὰ τὸ Δ. Σ. τῆς Ἑταιρείας:
       Ὁ Πρόεδρος                                Ὁ Γ. Γραμματέας
Φώτης Κουλαρμάνης                           Γεώργιος Πάζιος
Κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἐκδήλωσης θὰ προσφερθοῦν
 δωρεὰν ἀναψυκτικά, καφὲς καὶ βασιλόπιττα.
                
                          Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α

11.00     Προσέλευση μελῶν καὶ φίλων.
11.25     Ἔναρξη ἐκδήλωσης  — Χαιρετισμὸς καὶ προσφωνήσεις ἀπὸ τὸν Πρόεδρο τῆς Ἑταιρείας, Φώτη Κουλαρμάνη.
11.40      Εὐλογία καὶ κοπὴ Πρωτοχρονιάτικης πίττας.
12.00      Εἰσήγηση 1η: Αἰκατερίνη Καμηλάκη, τ. Διευθύντρια τοῦ Κέντρου Λαογραφίας τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν: «Τὸ λαογραφικὸ ὑλικὸ στὸ ἔργο τοῦ Μάρκου Γκιόλια».
12.12    Εἰσήγηση 2η: Κωνσταντῖνος Τσιώλης, Ἰατρός Ἐρευνητής: «Οἱ ἀντιλήψεις τοῦ Μάρκου Γκιόλια γιὰ τὴν ἱστορία».
12.24   Εἰσήγηση 3η: Ἠλίας Τζιώρας, πανεπηστημιακὸς καθηγητής: «Μάρκος Γκιόλιας, τὸ ἔργο καὶ ὁ ἄνθρωπος».
12.36     Παρεμβάσεις
12.45.  Ἀπονομὴ τιμητικῆς πλακέττας στὸν τιμώμενο συγγραφέα ἀπὸ τὸν Πρόεδρο τοῦ Ἐθνικοῦ Ραδιοτηλεοπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τιμῇ Πρόεδρο τοὺ Ἀρείου Πάγου κ. Ἀθανάσιο Κουτρομάνο καὶ ἀπονομὴ τοῦ μεταλλίου τῆς Ἑταιρείας ἀπὸ τὸν Πρόεδρό της κ. Φώτη Κουλαρμάνη

Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου 2017

ΟΙ ΙΕΡΟΨΑΛΤΕΣ ΚΑΙ Ο ΝΕΩΚΟΡΟΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΜΑΣ

θρησκευτικὴ ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία καὶ ζωὴ τοῦ χωριοῦ μας ἀνάγεται στὰ βυζαντινὰ χρόνια. Δὲν ἔλειψαν ποτὲ οἱ λειτουργο το Ὑψίστου, Δεσπότες, ἱερομόναχοι, Δάσκαλοι τοῦ Γένους, ἱερεῖς, Ἅγιοι, ψάλτες, νεωκόροι, εὐεργέτες, ἄρχοντες καὶ ἁπλοί, θεοσεβεῖς χριστιανοί, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸν ὀβολό τους ἔχτισαν ἐκκλησίες, περίτεχνα, θαυμαστὰ ἱερὰ κειμήλια τῆς χριστιανοσύνης, τὰ ὁποα θαυμάζουμε, σεβόμαστε καὶ ὁ εὐλαβέστατος π. Κωνσταντῖνος Κουτσουπιᾶς μὲ περισσὴ ἐπιμέλεια καὶ σεβασμὸ τὰ φροντίζει, τὰ προστατεύει καὶ τὰ λειτουργεῖ ἀνελλιπῶς, ἐπικουρούμενος ἀπὸ τὸν πρόθυμο καὶ καλοπροαίρετο ἱεροψάλτη, κ. Περικλῆ Ἀντωνίου καὶ τὸν ἀκούραστο καὶ ἀεικίνητο νεωκόρο, κ. Ἄρη (Ἀριστείδη) Τσιώλη τοῦ Θωμ.

Ὁ ἱεροψάλτης Περικλῆς Ἀντωνίου  στὸ ἀναλόγιο
τοῦ Ἁγ. Νικολάου τῆς Ράχης.
Μόνιμος, βασικός, ἀφιερωμένος πρωτοψάλτης εἶναι ὁ ἀγαπητὸς σὲ ὅλους μας, ἐνάρετος καὶ πάντοτε καλόψυχος Περικλῆς, ποὺ μαζὶ μὲ τὸν Ἄρη καὶ τὸν εὐσεβέστατο π. Κωνσταντῖνο ἀποτελοῦν τ καλύτερο θεῖο δῶρο γιὰ τὸ χωριό μας. Ὁ πρωτοψάλτης Περικλῆς ἐμφορεῖται ἀπὸ χριστιανική, ἠθικὴ μόρφωση. Εἶναι ἀφοσιωμένος, μὲ ἀσάλευτη καὶ ἐνεργὸ πίστη. Ἔχει ἀδύναμη καὶ ἀχρωμάτιστη φωνή, τὴν ὁποία συνεχῶς ἀσκεῖ καὶ βελτιώνει. Καθὼς τίποτε δὲν εἶναι ἐνοχλητικό, ὅταν γίνεται μὲ ἀγάπη, προθυμία καὶ ἀληθινὴ πίστη. Φωτισμένος μὲ τὴ θεία χάρη καὶ τὴν ἀμέριστη βοήθεια τοῦ π. Κωνσταντίνου ἔμαθε σχεδὸν τέλεια τὸ τυπικὸ τῶν ἱερῶν τελετῶν. Μάλιστα συμβουλεύει καὶ ὑποδεικνύει τὴ σειρὰ καὶ τὴν κανονικότητα τῶν ψαλμῶν καὶ τῶν ἀναγνωσμάτων τῆς Θείας 
Οἱ ἱεροψάλτες ἀδελφοί,
Γεώργιος καὶ Θεοφάνης Θεοδώρου
στὸ ἀναλόγιο τῆς Αγ. Παρασκευῆς


Λειτουργίας στοὺς ἄλλους ψάλτες. Ἀπὸ ταπεινότητα καὶ ἀξιοπρέπεια παραχωρεῖ τὴ θέση τοῦ πρωτοψάλτη στὸν καλὸ καὶ ἔμπειρο στὴ μελῳδία τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὕμνων καὶ τροπαρίων κ. Θεοφάνη Θεοδώρου κατὰ τὸ χρονικὸ διάστημα ἀπὸ τὸ Πάσχα μέχρι καὶ τῶν Ἁγίων Ταξιαρχῶν. Τὸ καλοκαίρι, περιοδικὰά, λαμβάνει τὴ θέση τοῦ ψάλτη ὁ σεβαστός, μελῳδικὸς ψάλτης βυζαντινῆς μουσικῆς κ. Γεώργιος Θεοδώρου
Χρῆστος Τσιάρας καὶ Περικλῆς Ἀντωνίου
στὸ ἀναλόγιο τῆς Ἁγ. Παρασκευῆς.

Κάπου-κάπου ἔρχεται ἀπὸ τὸ Τρίδενδρο καὶ ὁ ἄλλοτε ἐπιμελὴς μαθητής μου κ. Τσιάρας Χρῆστος, ὁ ὁποῖος ψάλλει πολὺ ὡραία μὲ βαριά, δυνατὴ καὶ χρωματισμένη φωνή. Δυὸ ἄλλοι ψάλτες ποὺ ψάλλουν ἐμπειρικά, καλὰ καὶ ἄξια εἶναι, ὁ κ. Κωνσταντῖνος Παρθένης τοῦ Νικολάου καὶ ὁ ὑποφαινόμενος. Μὲ τὴν παρατήρηση, ὅτι θὰ λάβουν μέρος ἂν στὸ ψαλτῆρι ὑπάρχει κενή θέση ἢ ἂν ἀπὸ σεβασμὸ τὴν προσφέρει κάποιος νεότερος, πρᾶγμα ἀπίθανο!


Ὁ νεωκόρος Ἀριστείδης (Ἄρης) Θ. Τσιώλης ὑποδέχεται τὸ νέο μητροπολίτη Καρπενησίου κ. Γεώργιο παρουσίᾳ καὶ τοῦ ἐφημερίου Μεγ. Βραγγιανῶν, π. Κων. Κουτσουπιᾶ





Τέλος ὁ καθόλα ἄξιος, δραστήριος καὶ ταπεινὸς ὑπηρέτης στὸν ἱερὸ οἶκο τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ κ. Ἀριστείδης (Ἄρης) Τσιώλης τοῦ Θωμᾶ. Χτυπάει τὴν καμπάνα, βρίσκεται στὸ παγκάρι μὲ τὰ κεριά, ὑπηρετεῖ τὸν π. Κωνσταντῖνο στὸ ἱερὸ Βῆμα, κρατᾷ τὸ μανάλι καὶ τὸ θυμιατῆρι, ἀνάβει τὰ καντήλια, προσέχει τὰ ἀναμμένα κεριὰ μὴν προκαλέσουν καμιὰ πυρκαγιά, ἑτοιμάζει τὸ τραπέζι μὲ τὰ ἀπαραίτητα γιὰ τὴν ἀρτοκλασία, φροντίζει γιὰ τὴν τάξη καὶ τὴν καθαριότητα τοῦ Ι. Ν. καὶ γενικὰ εἶναι ὁ ἄμεσος βοηθὸς τοῦ π. Κωνσταντίνου· καὶ οἱ δυὸ μαζὶ εἶναι οἱ ἄγρυπνοι φύλακες τῶν ἱερῶν μνημείων τοῦ χωριοῦ μας. Ὁ ἀγαπητός μας Ἄρης, πρώην ὀξύνους μαθητής μου, εἶναι ἕνας θαυμάσιος χαρακτῆρας. Περιβόλι ἀνθισμένο, χαρούμενος, εὔγλωττος ὁμιλητής, μὲ τὰ τετράστιχα ἐγκωμιαστικά, ἐνθουσιώδη ἀστεῖα καὶ σατιρικὰ ποιήματά του, γίνεται ἐπιθυμητὸς καὶ εὐπρόσδεκτος στὸ μαγαζί, στὸ δρόμο, στὶς διασκεδάσεις καὶ ὅπου βρεθεῖ. Οἱ ἰδέες τοῦ ἁπλὲς καὶ σοβαρὲς δείχνουν τὴν ἐσωτερικὴ ἁπλότητα τοῦ χαρακτῆρα του.
Ὁ νεωκόρος Ἀριστείδης Θ. Τσιώλης μὲ τὸν. π. Παναγιώτη Τσιώλη.
Κωνσταντῖνος Νικ. Παρθένης.

Οἱ ἱεροψάλτες: Περικλῆς Ἀντωνίου, 
Θεοφάνης Θεοδώρου, Νικόλαος Ἀλεξάκης
 στὸ ἀναλόγιο τῶν Ἁγ. Ταξιαρχῶν.


Ἔχουμε τὸ ἠθικὸ χρέος νὰ ἐκφράζουμε τὴν ἀγάπη, τὴν ἐκτίμηση καὶ τὴ φιλία μας σὲ ὅλους τοὺς ζηλωτὲς τῆς ἔμπρακτης προσφορᾶς γιὰ τὸ καλό του χωριοῦ μας. Ὁ Ὅσιος Εὐγένιος ἔλεγε: «Καὶ ἂν δὲν μπορῶ νὰ ἀνταμείψω τοὺς εὐεργέτες μου, ὅμως δὲ θὰ πάψω νὰ τοὺς ἐπαινῶ ὁλόψυχα γιὰ τὶς ἀρετές τους».
Ὁ ἱεροψάλτης Θεοφάνης Θεοδώρου
ἀναγιγνώσκει
τὸ Ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἡμέρας
στὸν Ἁγ. Δημήτριο



Ν. Γ. Ἀλεξάκης
                                                  

(Ἐπιμέλεια, προσαμογὴ γιὰ τὸ «Ἑλληνομουσεῖον Ἀγράφων», Κων. Σπ. Τσιώλης)

[Ἀπὸ τὸ φ. 68 (Ὀκτ.-Νοε.-Δεκ. 2016) τῆς ἐφημερίδας ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΒΡΑΓΓΙΑΝΑ (ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΓΡΑΦΩΝ)]

Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2017

Ο ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ π. ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΡΑΒΙΑΣ († 5 Ἰανουαρίου 1819)

πὼς οἱ ὄντως ταπεινόφρονες
ἀποθνήσκουν εἰς περίοδον
ὅπου δὲν ἐπιτρέπονται
οὔτε τὰ πλήρη μνημόσυνα.  π. Ν. Μ.

«Ὁ οἰκονόμος καὶ διδάσκαλος τοῦ Καρπενησίου Πέτρος Καραβίας [ὁ Πανταζάτος]»
(Ἰθάκη περ. 1750 – Καρπενήσι 1819)

Γενικὰ Ἀρχεῖα τοῦ Κράτους, κώδ. 242, φ. 2r.. Ὁ μαθητὴς  τοῦ  Πέτρου τοῦ Ἰθακησίου, λόγιος καὶ προεστὸς τοῦ Καρπενησίου Γ. Ἀ. Ἰατρίδης, καταγράφει τὴν κοίμηση τοῦ διδασκάλου του.

                                           ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠ. ΤΣΙΩΛΗΣ 

          Δεῖτε τὴν ὑπόλοιπη μελέτη, ἐδῶ:

Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2017

2/3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ. ΜΝΗΜΗ ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ· ΚΑΙ ΜΑΡΙΚΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΤΑ

Μαρίκα Φιλοκλ. Γεωργιάδου (1869-1907)
“…κατήγετο ἐκ Λαμίας, ἐκ τῆς οἰκογενείας Φραγκίστα..

Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911) ἕνα ἕτος περίπου πρὸ τῆς ὁριστικῆς ἀναχωρήσεώς του ἀπὸ τὴν Ἀθήνα γιὰ τὴν γενέτειρά του Σκιάθο, ὅπου καὶ παρέμεινε μέχρι  τῆς κοιμήσεώς του (2 Ἰανουαρίου 1911), συμμετέχει καὶ στὸ μνημόσυνο, στὴν δέηση ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τῆς Μαρίκας συζύγου τοῦ Δημάρχου Σκιάθου Φιλοκλέους Γεωργιάδη (1845-1936). 
Ἀλ. Παπαδιαμάντης,
ὑπὸ Σωτ. Σόρογκα
Ἡ Μαρίκα ἦταν θυγατέρα τοῦ Χαραλάμπους Φραγκίστα καὶ ἐγγονὴ τοῦ προεπαναστατικοῦ ἀγωνιστῆ καὶ μετεπαναστατικοῦ στρατιωτικοῦ Γιαννάκη Φραγκίστα (1776-1856) τοῦ ὁποίου ἡ γενέτειρα ἦταν ἡ Ἀνατολικὴ Φραγκίστα τῶν Ἀγράφων. Ἀγραφιώτικης καταγωγῆς ἡ Μαρίκα παντρεύτηκε τὸν Φιλοκλῆ Γεωργιάδη ἀπὸ τὴν Σκιάθο καὶ ἀπώτερη καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Βάβδο τῆς Χαλκιδικῆς. Ὁ Φιλοκλῆς Γεωργιάδης ἀσχολοῦνταν μὲ χρηματιστικὲς δραστηριότητες στὴ Σκιάθο ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀθήνα. Ἡ ἀγραφιώτικης καταγωγῆς σύζυγός του πεθαίνει αἰφνιδίως στὴν Ἀθήνα σὲ ἡλικία 38 ἐτῶν τὸ 1907. Πιθανὴ ἡμερομηνία θανάτου της ἡ 2α Ἰανουαρίου 1907 ἀφοῦ σύμφωνα μὲ ὅσα καταγράφονται στὸ Ταφολόγιο τοῦ ἔτους 1907 τοῦ Α΄ Κοιμητηρίου Ἀθηνῶν θάπτεται ἐκεῖ στὶς 3 Ἰανουαρίου. 
Καταχώριση τῆς ταφῆς τῆς Μαρί(κ)ας Φ. Γεωργιάδου
στο «Βιβλίον τῶν ἐν τῷ Α΄ Νεκροταφείῳ θαπτομένων».
  Στὶς 11 Ἰανουαρίου 1907 μὲ καταχώρισή τους στὸν Ἀθηναϊκὸ Τύπο (Ἐφημερίδα «Ἐμπρός» 11 Ἰανουαρίου 1907) ὁ σύζυγός της καὶ ἡ εὐρύτερη οἰκογένειά της ἐκφράζουν τὶς εὐχαριστίες τους σὲ ὅσους συμμετεῖχαν στὸ πένθος τους γιὰ τὴν κοίμηση τῆς Μαρίκας:
«Μόλις συνελθόντες ἐκ τῆς πληξάσης ἡμᾶς διὰ τοῦ θανάτου τῆς προσφιλοῦς μας Μαρίκας σπεύδομεν νὰ εὐχαριστήσωμεν πάντας τοὺς ὁπωσδήποτε συμμετασχόντας  τῆς λύπης μας ταύτης. Ὁ σύζυγος: Φιλοκλῆς Γεωργιάδης. Οἱ ἀδελφοί: Νικ. Φραγκίστας, Ὀλυμπιὰς Β. Βασιλάκη, Εὐτυχία Π. Τρίμη, Βασίλ. Τρίμης, Βασίλειος Γ. Βασιλάκης, Παναγ. Τρίμης, Ἀρετὴ Ν. Φραγκίστα».  

Ἐφημερίδα «Ἐμπρός» 11 Ἰανουαρίου 1907.

Ἕναν περίπου μήνα ἀργότερα τὴν Παρασκευή,  23 Φεβρουαρίου 1907 δημοσιεύεται στὸν Τύπο (Ἐφημερίδα «Σκρίπ», 23 Φεβρουαρίου 1907) ἀναγγελία τελέσεως ἀρχιερατικοῦ μνημοσύνου γιὰ τὴν ἀνάπαυση τῆς ψυχῆς τῆς Μαρίκας Φραγκίστα στὸν ἱ. Ν. τοὺ ἁγίου Γεωργίου (Καρύτση). Τὸ μνημόσυνο τελεῖται τὴν ἑπομένη ἡμέρα, Σαββάτο 24 Φεβρουαρίου 1907:
«Αὔριον Σάββατον καὶ ὥραν 10ην π. μ. τελοῦμεν ἀρχιερατικὸν μνημόσυνον εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Γεωργίου (Καρύτση), ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τῆς πολυκλαύστου ΜΑΡΙΚΑΣ Φ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ. Ὅθεν παρακαλοῦμεν τοὺς συγγενεῖα καὶ φίλους ὅπως εὐαρεστούμενοι προσέλθωσι καὶ ἑνώσωσι μεθ᾿ ἡμῶν τὰς πρὸς τὸν Ὕψιστον δεήσεις των. Ἀθῆναι 23 Φεβρουαρίου 1907. Ὁ σύζυγος: Φιλοκλῆς Γεωργιάδης. Οἱ ἀδελφοί: Νικόλαος Χ. Φραγκίστας, Ὀλυμπιὰς Β. Βασιλάκη, Εὐτυχία Π. Τρίμη, Βας. Γ. Βασιλάκης, Παναγιώτης Τρίμης, Ἀρετὴ Ν. Φραγκίστα, Ἰωάννης Γεωργιάδης. Ἡ μάμμη: Μαρία Κωτούλα».

Ἐφημερίδα «Σκρίπ», 23 Φεβρουαρίου 1907.

Ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης συνεδέετο μὲ συγγενικὴ σχέση μὲ τὴν οἰκογένεια Φραγκίστα καθὼς ἡ ἀνεψιά του Ἀρετὴ Κ. Μαυρογιαλῆ (1887-1967) εἶχε παντρευτεῖ τὸν νομικὸ καὶ πολιτικὸ Νικόλαο Χ. Φραγκίστα (1877-1913) ἀδελφὸ τῆς Μαρίκας. Γνώριζε τὶς ἀρετὲς καὶ τὰ χαρίσματα τῆς Μαρίκας καὶ παρευρέθη στὸ προαναφερθὲν μνημόσυνο στὸν ἅγ. Γεώργιο τοῦ Καρύτση, καὶ τὴν ἑπομένη στὸ ἑβδομαδιαῖο (κυριακάτικο) ἔντυπο «ΑΛΗΘΕΙΑ» δημοσιεύει ἕνα ἐπιμνημόσυνο σημείωμά του ποὺ χαρακτηριστικὰ τὸ τιτλοφορεῖ ὡς :
«Ἕν δάκρυ ἐπὶ τῷ θανάτῳ τῆς Μαρίκας Φ. Γεωργιάδου»:
«Ὑπὲρ τῆς ψυχῆς τῆς Μαρίκας Φ. Γεωργιάδου, πρῴην δημάρχου Σκιάθου, ἐτελέσθη χθὲς σεμνὸν μνημόσυνον εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ἡ προώρως ἀποθανοῦσα, ἡ τόσον θελκτικὴ νεαρὰ γυνή, κατήγετο ἐκ Λαμίας, ἐκ τῆς οἰκογενείας Φραγκίστα, καὶ ἦτο τὸ χάρμα καὶ τὸ κόσμημα τῆς διακεκριμένης ταύτης οἰκογενείας. Ἀπευθύνομεν θερμοὺς λόγους παρηγορίας πρὸς τοὺς οἰκείους, καὶ ἱκετεύομεν τὸν Παντοδύναμον, ‘‘τὸν βάθει σοφίας φιλανθρώπως πάντα οἰκονομοῦντα’’, ὅπως ἀναπαύσῃ ἐν χώρᾳ δικαίων τὴν ψυχὴν τῆς προώρως ἀπελθούσης τοῦ κόσμου τούτου, ἀτυχοῦς Μαρίκας»

Κυριακάτικη εἰκονογραφημένη ἐπιθεώρησις «Ἡ Ἀλήθεια»,
Κυριακὴ 25 Φεβρουαρίου 1907

Ἱ. Ν. Ἁγ. Γεωργίου (Καρύτση) Ἀθηνῶν.









Συμφώνως μὲ τὴν ληξιαρχικὴ πράξη θανάτου του ὁ Παπαδιαμάντης πέθανε τέσσερα χρόνια ἀργότερα στὶς 2 Ἰανουαρίου 1911 στὴ Σκιάθο καὶ ἐτάφη ἐκεῖ τὴν ἑπομένη 3 Ἰανουαρίου. Εἶναι χρακτηριστικὰ σημειολογικὸ πὼς οἱ ἡμερομηνίες αὐτὲς ταυτίζονται ἡμερομηνιακὰ μὲ ἐκεῖνες τῆς Μαρίκας συζ. Φιλοκλέους Γεωργιάδου. Ἀκόμη, χαρακτηριστικὸ εἶναι πὼς ὁ θάνατος τοῦ Παπαδιαμάντη δηλώνεται ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο Γεω. Μαυρογιαλῆ, ἀδελφὸ τῆς Ἀρετῆς συζύγου Νικολάου Χ. Φραγκίστα ἀδελφοῦ τῆς Μαρίκας. Τὴν ληξιαρχικὴ πράξη ὑπογράφει ὁ ἴδιος ὁ Φιλοκλῆς Γεωργιάδης, ὁ ὁποῖος τότε ἐκτελοῦσε χρέη Ληξιάρχου Δήμου Σκιάθου τοῦ Νομοῦ Εὐβοίας. Στὴ Σκιάθο σώζεται σήμερα καὶ ἡ οἰκία τοῦ Φιλοκλῆ Γεωργιάδη, στὴν ὁμώνυμη ὁδό, ὅπου εἶχε φιλοξενηθεῖ στὰ 1925 ὁ ποιητής, πεζογράφος καὶ δημοσιογράφος Γεώργιος Χρ. Δροσίνης (1859-1951), ὁ ὁποῖος εἶχε ἐπίσης ἀπώτερη καταγωγὴ ἀπὸ τὰ Ἄγραφα καὶ στὸν ὁποῖο ὁ Φιλοκλῆς διηγήθηκε τὸν αἰφνιδιο θάνατο τῆς συζύγου του. Εἶναι ἀξιοσημείωτο τῆς ἀξίας καὶ τῆς χρηστότητος τῆς ἀγραφιώτισσας Μαρίκας Φραγκίστα πὼς ὁ συζυγός της, Φιλοκλῆς μετὰ τὴν κοίμησή της τιμώντας τὴ μνήμη της δὲν παντρεύτηκε πάλι καθὼς δήλωνε πώς: «δὲν βρέθηκε ἄλλη γυναῖκα σὰν ἐκείνη».
                                                         Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης
*Περισσότερα καὶ ἀναλυτικώτερα σὲ προσεχῆ δημοσίευσή μας σὲ περιοδικὴ ἔκδοση.


Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

4 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΕΞ ΑΓΡΑΦΩΝ

Στὶς 4 Δεκεμβρίου τιμᾶται μνήμη τοῦ   ἁγίου  ἱερομάρτυρος Σεραφεὶμ τοῦ ἐξ Ἀγράφων, τοῦ Θαυματουργοῦ.
            Γεννήθηκε περὶ τὰ μέσα τοῦ 15ου αἰ. στὸ χωριὸ Μπεζήλα τῶν Ἀγράφων μὲ γονεῖς του τὸν Σωφρόνιο καὶ τὴν Μαρία. Μετὰ τὴν ἐκμάθηση τῶν πρώτων «ἱερῶν γραμμάτων» σὲ σχολεῖο τῆς περιοχῆς κατέφυγε στὴ γειτονικὴ Ἱερὰ Μονὴ  τῆς Κορώνης, ὅπου ἐκάρη μοναχός. Σύντομα ἀξιώθηκε  καὶ τοῦ χαρίσματος τῆς Ἱερωσύνης. Χειροτονήθηκε διάκονος, πρεσβύτερος καὶ κατόπιν ἐκλέχθηκε καὶ χειροτονήθηκε ὡς ἐπίσκοπος  τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου.
Ὁ ἅγιος Σεραφεὶμ ὁ ἐξ Ἀγράφων».
Τοιχογραφία τοῦ ἔτους 1820
στὸν νάρθηκα τοῦ Κυριακοῦ
τῆς ἁγιορειτικῆς Σκήτης Καυσοκαλυβίων.
Ἐργαστήριο τῶν Καρπενησιωτῶν ζωγράφων τοῦ Ἁγίου Ὄρους.


   Κατὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ 17ου αἰ. ἐνοχοποιήθηκε ψευδῶς ὡς συνεργὸς τῆς ἀποτυχημένης ἐπανάστασης  τοῦ   μαρτυρικοῦ μητροπολίτη Λάρισας Διονυσίου τοῦ Φιλοσόφου. Συνελήφθη καὶ μετὰ ἀπὸ φρικτότατα βασανιστήρια ὑπέστη «τυραννικῇ ἀπηνείᾳ καὶ ὠμότητι, τὸν δι᾿  ἀνασκολοπισμοῦ πολυώδυνον θάνατον» στὶς 4 Δεκεμβρίου 1601.
«Ὁ Σεραφεὶμ πατάσσει ἐμὲ τὴν πανώλην τὴν βροτολοιγόν, φεῦ μοι φεῦ, πῶς ὁρῶμαι ὑπτία, γυμνή, δυσειδής, κτεινομένη»· ἀπὸ τὴν ἔκδοση τοῦ 1790, σ. 12
            Ἡ ἁγία καὶ σεπτὴ Κάρα του, ὡς μέγα θησαύρισμα,  φυλάσσεται  στὸ Μοναστήρι τῆς μετανοίας του, στήν «Κορώνη» Ἀγράφων. Ἡ μνήμη του τιμᾶται ἰδιαίτερα τόσο στὴν Εὐρυτανία, ὅσο καὶ στὸν Θεσσαλικὸ κάμπο, οἱ δὲ Εὐρυτάνες τῆς Κωνσταντινούπόλεως  εἶχαν τὸν ἅγιο Σεραφεὶμ τὸν ἐξ Ἀγράφων, τὸν Θαυματουργό,  ὡς Προστάτη τους.             
Μὲ δαπάνες τοῦ Δ. Τσολάκογλου «τοῦ ἐκ Ῥενδίνης τῶν Ἀγράφων»[1] τυπώθηκε τὸ 1790[2] ‒β΄ ἔκδ. τὸ 1802[3]‒ ἡ ἀκολουθία τοῦ Ἁγ. Σεραφεὶμ ἀρχιεπ. Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου, τὴν ὁποία εἶχε συνθέσει ὁ ἐκ Βρανιανῶν τῶν Ἀγράφων (Μεγάλα Βραγγιανά) λόγιος
ἰερομόναχος Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος (1654-1729).[4] 

«Ποίημα ἱερομονάχου Ἀναστασίου τοῦ Γορδίου».
Ἀἀπὸ τὴν ἔκδοση τοῦ 1790, σ. 15.
Εἶχαν προηγηθεῖ δύο ἐκδόσεις αὐτῆς τὴς ὑπὸ τοῦ Γορδίου συντεθείσης ἀκολουθίας τοῦ νεομάρτυρος Σεραφείμ· ἡ πρώτη τὸ 1740 στὴν Μοσχόπολη καὶ ἡ δεύτερη στὴ Βενετία τὸ 1745[5].



[1]. Βλ. Ν. Κ. Σπυρόπουλος, «Ἀπὸ τὴν Ρεντίναν τῶν Ἀγράφων», Θεσσαλικὰ Χρονικὰ 4 (1933) 164-165.
[2]. Παπαδόπουλος, Ἑλληνικὴ Βιβλιογραφία, σ. 16.
[3]. Γ. Βελουδῆς, Τὸ ἑλληνικὸ τυπογραφεῖο τῶν Γλυκήδων στὴ Βενετία (1670-1854), Ἀθήνα 1987, σ. 247-248.
[4]. «Ποίημα Ἀναστασίου ἱερομονάχου τοῦ Γορδίου»· βλ. Ἀκολουθία τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Σεραφείμ, ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου τοῦ Θαυματουργοῦ, ἐκδ. Νικόλαος Γλυκῆς, Βενετία 1790, σ. 15· Συμεὼν Α. Πασχαλίδης, «Μεταβυζαντινοὶ ὑμνογράφοι ἐξ Ἀγράφων (17ος-19ος)», Ἐπιστ. Ἑπετ. Θεολ. Σχολῆς ΑΠΘ, Τμ. Ποιμαντικῆς Θεολογίας, τ. 10, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 104-105· Ἰεζεκιήλ, μητροπ. Θεσσαλιώτιδος καὶ Φαναριοφερσάλων, «Ἀρχιερεῖς Ἀγραφιῶται», Θεσσαλικὰ Χρονικὰ 3 (1932) 101· Οἰκονόμου, Ἡ Ρεντίνα τῶν Ἀγράφων καὶ τὰ μεταβυζαντινά της μνημεῖα, σ. 41· Ἡ ἀκολουθία κατὰ πρῶτον ἐκδόθηκε στὴ Μοσχόπολη τὸ 1740· βλ. Anastasios Gordios, Sur Mahomet et contre les Latins, ἐκδ. Astérios Argyriou, [Ἑταιρεία Στερεοελλαδικῶν Μελετῶν, Κείμενα καὶ Μελέται, 3], Ἀθήνα 1983, σ. 292. ‒ Γιὰ τὴν ἔκδοση αὐτὴ ὁ Καισάριος Δαπόντες στὸ ἔργο του Ἄνθη Νοητὰ ἔγραψε: «Ἀκούω κατὰ τ᾿ Ἄγραφα … σώζεται χάριτι τοῦ Κυρίου / ἡ κεφαλὴ τοῦ Σεραφείμ, νεοφανοῦς ἁγίου, / τοῦ καὶ ἱερομάρτυρος, καθὸ τοῦ Φαναρίου / ἀρχιερεὺς ἐστάθηκε καὶ τοῦ Νεοχωρίου, / καὶ ὁποῦ ἐμαρτύρησεν εἰς χρόνους τοὺς χιλίους / ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως ἕνα κἑπτακοσίους, / ὡς φαίνεται εἰς τὸν αὐτοῦ βίον καὶ πολιτείαν / ὁποῦ εἰς τὴν Μοσχόπολιν τυπώθη κατ᾿ ἀξίαν»· Α. Παπαδόπουλος-Κεραµεύς, Texte greceşti, στὸ Eud. Hurmuzaki, Dοcumente privοtοare la Istοria Rοmânilοr, τ.ΧΙΙΙ, Βουκουρέστι 1909, σ. 291. ‒ Ὁ ἱερομόναχος Διονύσιος ὁ ἐκ Φουρνᾶ τῶν Ἀγράφων διασκεύασε καὶ συμπλήρωσε τὸ ὑμνογραφικὸ αὐτὸ ἔργο· Ι. Φ. Ἀθανασόπουλος, «Ὑμνογραφικὰ δοκίμια Διονυσίου τοῦ ἐκ Φουρνᾶ. Ἡ ἀκολουθία τοῦ ἱερομάρτυρος Σεραφείμ ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου», Διονύσιος ὁ ἐκ Φουρνᾶ καὶ τὸ ἔργον του, Πρακτικὰ Συνεδρίου, Καρπενήσιον 11-14 Ὀκτ. 1996, [Ι. Μητρ. Καρπενησίου ‒ Ι. Μ. Κουτλουμουσίου], Ἀθήνα 2003, σ. 507-521· μον. Πατάπιος Καυσοκαλυβίτης, «Ὁ ἁγιορείτης ἱερομόναχος Διονύσιος ὁ ἐκ Φουρνᾶ καὶ τὸ εἰκονογραφικό του ἐργαστήριο», Ὅσιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλὸς καὶ αἱ Σχολαὶ τῶν Ἀγράφων κατὰ τὴν Τουρκοκρατίαν, Πρακτικὰ Συνεδρίου Καρπενήσιον 7-9 Ὀκτωβρίου 2014, [Σύνδεσμος «Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός»], Ἀθήνα 2014, σ. 1052. ‒ Τὴν ἀκολουθία τοῦ Ἁγ. Σεραφεὶμ ἀπὸ τὸν Γόρδιο ἐξέδωσε ‒μὲ βάση τὴν ἔκδ. 1802‒ καὶ ὁ σύγχρονος ἀνακαινιστὴς τῆς μονῆς Ρεντίνας Ἰεζεκιὴλ Θεσσαλιώτιδος καὶ Φαναριοφερσάλων· βλ. Ἀκολουθία τοῦ ἁγίου ἱερομάτρυρος Σεραφεὶμ ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου τοῦ θαυματουργοῦ,τὸ πρῶτον συντεθεῖσα ὑπὸ Ἀναστασίου Ἱερομ. Γορδίου», ἐπιμ. Ἰεζεκιὴλ μητρ. Θεσσαλιώτιδος καὶ Φαναριοφερσάλων, ἐκδ. Φοῖνιξ, Ἀθήνα 1931, σ. 11-16.
[5].  Argyriou, Sur Mahomet, σ. 292.